Galleon Trivia 3: The silver galleon that ran aground right here in Marinduque

Na-'ay mali' ang dalawa lamang sa mga pangunahing mga manunulat sa paksang Treasure Ships sa Pilipinas o sa Pacific tungkol sa isang 'silver galleon' na nabahura sa Marinduque.

This blog has previously offered indisputable evidence that the name of the ship that ran aground in the shores of Marinduque in 1590 was SAN ILDEFONSO. This historical fact was sourced from the book by John Newsome Crossley, The Dasmarinases, Early Governors of the Spanish Philippines. 

Said work by Crossley was published only recently, in April 2016. The works of Shirley Fish and Tom Bennett with a listing of shipwrecks in the Philippines in the days of the Manila Galleons were published much earlier apparently using other sources. 

Crossley's book as the title suggests was not about treasure ships. It was a narrative about the rule of governors Gomez Perez Dasmarinas and his son Luis that largely measured up to the high moral standards required by their king. 

Crossley utilized a rich selection of documents from official Spanish archives, earlier histories and an unpublished 628 page manuscript found at Indiana University that provides details not available elsewhere.

The San Ildefonso story in brief:

Gomez Perez Dasmarinas in an 1896 artwork
by Felix Resurreccion Hidalgo

Gomez Perez Dasmarinas, as the seventh governor of the Philippines served from June 1, 1590 - October 25, 1593. (Short term due to his untimely death).

There is an important detail about the ships used by Dasmarinas from Acapulco to Manila. In Acapulco Dasmarinas found a smaller ship, San Ildefonso, which is only 80 tonnes and had just arrived from Peru. Dasmarinas using his new authority as governor going to the Philippines to assume hisposition, discharged its cacao and silver cargo, and filled it with the necessary cargo for the trip to the Philippines.

Dasmarinas' flagship was Santiago. They left Acapulco on March 1, 1590. With Dasmarinas and his son Luis Perez Dasmarinas (who also later became governor), were his nephews: Lope de Andrada, Captain and Sergeant-Major Juan Juarez Gallinato, Captains Hernando Becerra Montano and Gregorio Cubillo, Judge-advocate for war, Juan Villegas, Captain of Infantry, Diego Jordan, including the alferez (lieutenant) and sergeants of his military units, many soldiers, other passengers, and 17 Augustinian friars.

On board the San Ildefonso (the almiranta, or escort ship), were Dasmarinas' other nephew, Fernando de Castro, Captain Francisco Pacheco and Francisco de Mendoza with 90 soldiers, 6 Augustinian friars and two Jesuits. 

One of these Jesuits was Padre Pedro Chirino who was to play an important role as historian (Relacion de las Islas Filipinas, 1604), during his many years in the Philippines.

The two galleons crossed the Pacific Ocean for three months, but after entering the Philippine archipelago at the dangerous Embocadero (San Bernardino Strait), they were met by a strong typhoon.

The galleon Santiago arrived on the island of Capul  on May 24, 1590. Dasmarinas was worried about the fate of his almiranta so he spent another day waiting. Without any sign of the ship coming, he decided to proceed to Manila. Santiago arrived in Cavite, at 3:00 pm on May 31. 

San Ildefonso also made it to Capul. But according to Chirino's writings the mast of San Ildefonso was damaged, the ship ran aground at the coast of Marinduque but the passengers were all brought to safety.

Statue of Fr. Pedro Chirino

Not long after Dasmarinas arrived in Manila, Dasmarinas ordered his cousin, Lope de Andrade, to return to Cavite to ensure that ships were ready to return to Acapulco. On June 26, 1590 Dasmarinas bade farewell to the travelers. While there on June 20 the remaining passengers who had been with him from Acapulco arrived in Cavite. They shared with the governor what happened to them in Marinduque. But no details, including the fate of the ship was mentioned.

When Dasmarinas returned to Manila, he instructed the pilot, Juan Gomez with several others to go to the town of Arevalo on the island of Panay. He was bent on building more galleons for the colony.

In Panay, a galleon was being built at that time. The name of that ship still being built in Panay at the time San Ildefonso ran aground in Marinduque:  San Felipe. 

Comes now the question: Where exactly in Marinduque did the San Ildefonso ran aground? What remains of the shipwreck?

Chirino's own narrative offers some intriguing clues and will be the subject of another story on this blog.

The Dasmarinases, Early Governors of the Spanish Philippines
by John Newsome Crossley

The Almiranta San Ildefonso ran aground near the coast of Marinduque in 1590 during the time of Gov. Gomez Perez Dasmarinas. Renowned historian P. Pedro Chirino was on board.

Above: From 'Treasure Ships of the Philippines' by Tom Bennett. 
He erroneously wrote:

Spanish Manila Galleon
May 1590
SHIP Almiranta with no name
LOCATION Marinduque
ROUTE Acapulco to Manila, CARGO Silver specie.
Little is known of this ship except for the fact that all on board were saved and the ship was lost. A galleon site has been found between the Tres Reyes islands and the cliffs of Marinduque. It is unusual that she is not named in the records especially as she was meant to be a silver galleon from Acapulco. If her treasure lies on the seabed the place to look is the south end of Marinduque. Approximate Lat and Long.13 degrees 12'23 1"N 121 degrees 58'57 6"F

(Blogger's note: The location specified by Bennett is also erroneous. The sunken ship between Tres Reyes and the mainland has long been found and its artefacts recovered, but it was a Ming dynasty Chinese junk and not a Manila-Acapulco Galleon.)

Above: From another book by Shirley Fish, The Manila-Acapulco Galleons: The Treasure Ships of the Pacific. It also erroneously named the ship 'San Felipe':

1590 San Felipe - The ship sailed from Acapulco to Manila, but was shipwrecked off the coast of the island of Marinduque in the Philippines.The ship's crew survived the wreckage with the cargo and silver which were valued at 500,000 pesos.

The Manila-Acapulco Galleons: The Treasure Ships of the Pacific,
Shirley Fish (2011)

Larawang nagpapakita kay Gobernador Juan de Silva (gobernador mula 1609-1616) sa Isla de Marinduque?

Ito ang bahagi pa ng nakasulat sa wikang Kastila:

El gobernador Juan de Silva se pone al frente de una escuadra de 8 barcos (la nao “San Juan Bautista”, de 600 toneladas, construida con toda celeridad y la ayuda de todos en un recóndito astillero de la isla de Marinduque...)

Sa Ingles:

Governor Juan de Silva takes the helm of a squadron of eight ships (the 600-ton "San Juan Bautista" ship, built with great speed and help from all in a remote shipyard on the island of Marinduque...)

Ano raw yun?

Parang maganda ang isang panulat na ito na kung saan ako dinala dahil sa mga pananaliksik na aking patuloy na gingawa tungkol sa mga makasaysayang galleon. (Nasimulan ko kamakailan sa pamamagitan ng 5-part na serye na lumabas dito sa Marinduque Rising).

Ang ilan sa mga galleon (tulad ng San Marcos at San Juan Bautista), ay sa Astillero de Marinduque ginawa. Subalit kagilagilalas na mas marami pa pala sa mga galleon ang sumadsad o lumubog sa Tablazo de Marinduque, sa panahong iyon, kasama ang daan-daang mga sakay at tripolante na nagsilunod dahil sa mga bagyo.

Sa panahon naman ngayon, talagang naglabasan na sa ibat-ibang bahagi ng mundo, sa ibat-ibang lenguahe, ang mga dating nalimutan nang mga bahagi ng kasaysayan natin. Kayat ang mga kabulaanan at haka-haka ng nakalipas, na itinuro sa atin ng ilang naunang mga manunulat, maging ng mga manunulat sa kasalukuyan, o nilang mga simpleng mapag-imbento lamang, ay madali nang naitutuwid ngayon. 

Nagkalat na ang mga sources na maaaring nung kapanahunan ng mga sumulat ay hindi nila maabot, kayat ngayon ay di na kailangang magbabad sa mga silid-aklatan saan man sa mundo. At ano mang gustong malaman nino man, ano mang katanungan, tungkol sa kasaysayan nating talagang nakabaon na sa limot ay maaaring halukayin sa Google para masagot. At depende na rin sa autentisidad at iba pa ng iyong mahuhukay.

Para sa Isla de Marinduque, ang kagulat-gulat na yaman ng mga pinaglumaang panulat ay nariyan lamang para sa kaalaman at kaliwanagan ninuman. 

Juan de Silva

Isa lamang si Juan de Silva sa mga naging bahagi ng kasaysayan ng Marinduque. Marami pang nauna sa kanya. Pero sino muna siya, kahit bahagya lamang?

Si Juan de Silva, tubong Trujillo sa Espana ay dumating sa Pilipinas noong Abril 1609, para maging military commander at gobernador ng Pilipinas. Sa kanyang panahon nasimulan ang pagtatayo ng mga astillero sa Marinduque para sa pagpapagawa at pagkumpuni ng mga galleon. Karagdagan ito sa iba pang astillero sa ibat-ibang panig ng Pilipinas. (Sa panahon ding iyon naitayo ang ilang visita sa Marinduque).

Sa isa sa kanyang pakikipagsapalaran noong 1616 sa Malacca (sa Malaysia), ay dala niya ang sampung galleons, apat na galleys at mga maliliit pang sasakyang pandagat. Pangunahin dito bilang flagship ang 1,700 toneladang San Marcos na gawa sa Marinduque. Sakay ng mga ito ang 5,000 na kalalakihan bilang mga sundalo at mga mandaragat, kasama na ang 2,000 mga Kastila at 500 mga kawal na Hapon. Sa panahong iyon ito na ang pinakamalaking armada na nakita sa dakong iyon ng mundo.

Subalit sa kabanatang iyon din siya mahiwagang binawian ng buhay, hindi dahil sa pakikipaglaban kundi isang mahiwagang pagkamatay.

Matinding record baya (Part 3): 'Sige bagyo!' Lumubog, nalunod, napadpad, kinain; 3 metrong taas ng baha sa Boac

Tiempo talaga na ang daanan ng Manila galleon ay siya ring nasa typhoon belt. Taon-taon ang tropical storms ay gumagalaw papuntang kanluran mula sa Caroline at Mariana Islands papuntang Pilipinas. Naisulat tuloy na ang trade route na ito na umaabot mula pa sa China hanggang Manila papuntang Mexico ang "isa sa pinakamahirap na mga tawiran para layagan sa buong mundo". ("This made the trade route reaching out from China through Manila Manila to Mexico one of the most difficult passages to navigate in the world".)

Corals. Photo: DSRF

Dagdag pa raw sa mga banta na dala ng bagyo at kasalungat na hangin ay ang iregular na mga baybayin at mga bahura dito, bankota (coral shoals), at iba pang mga nakalubog na palagiang panganib na para sa mga malalaking barko.

Taong 1622. Napasakamay ng mga Hesuita ang 'spiritual nourishment' ng mga katutubong Marinduqueno. Naisulat kaagad ng mga Hesuita (tingnan ang The Philippine Islands 1493-1803, 1700-1736 Jesuit Missions (Blair and Robertson), ang ilan sa karanasan nila sa Marinduque (mapapansin mo na sa panulat ay natawag din nila itong isla ng Malindig dahil sa pangalan ng mataas na bundok dito). Nagawa nila ang gayung pagkilala sa isla dahil inilipat sa kanila noong 1622 ng arzobispo ng Manila (Miguel Garcia Serrano), ang pangangalagang espiritwal ng mga nakatira dito. 

Ayon sa kanila, ang nasabing isla raw ay 40 leguas mula Manila, pahaba mula Hilaga hanggang Timog (hindi pa perpekto ang mapa nila ng Marinduque noon). 

Bahagi ng 1734 Philippine map ni Fr. Pedro Murillo na nagpapakita sa kakaibang hugis ng Marinduque at sa Manila-Acapulco trade route.

Naisulat pa rin na ang Marinduque raw ay nasa lugar na binabagtas ng mga galleon na papunta o pabalik mula Nueva Espana (Mexico at Central America). Dito natin mauunawaan kung paanong sa kahabaan ng panahon, maraming galleon ang dito na rin inabot ng masamang panahon at nangagsilubog sa kasamaang-palad. Masaklap na sa di-masukat na lawak ng Pacific Ocean na ilang buwan ding lakbayin, ang ilan sa mga galleon ay dito pa inaabot ng kamalasan. Pero wala silang ibang mas malapit o mas maayos na madaraanan sa Manila-Acapulco trade-route para makaikot sa tinatawag natin ngayong Verde Island Passage papuntang port ng Cavite, ang hantungan ng mga barko noon.

Vagios, baguios, tufones, typhoons 

Dahil sa mga bagyo (vagios o baguios sa panulat ng mga Kastila ayon sa tawag ng mga Filipino; tufones naman sa mga Portuguese, typhoon sa Ingles), matapos ang ilang taon at mga naranasan ay naisipan nilang pumili na ng isang santong patron laban sa mga bagyo at tama ng kidlat. Doon na pumasok si St. Elmo (San Telmo sa iba, pinag-ugatan naman ng salita sa Marinduque na 'santermo', mahiwagang bola ng apoy na nakikita sa ibat-ibang panig ng isla sa tamang pagkakataon).

Mga Hesuita, kinain

1709, panahon naman ni Domingo Zabalbaru (Spanish governor-general 1701-1709), ng ihanda niya ang isang barko para muling subukan na diskubrehin ang Palau islands sa Pacific. (Ilang taon na ang nakalipas nang una nilang narinig ang tungkol sa mga islang ito nang may napadpad na Palauans sa Samar dulot ng bagyo). 

Nasa karagatan pa lamang ng Marinduque ang barko na may lulang mga misyonaryong Hesuita, nang salubungin sila ng isang malakas na bagyo. May isang tinawag lamang na 'Brother Agnaron' na sa pagdating ng bagyo ay lulan na ng isang maliit na junk papuntang Boac para kumuha ng 'fresh supplies'. Tuluyan nang napahiwalay sa malaking barko ang junk subalit nagawa nito na manatiling nakalutang hanggang mapadpad sa isang daungan sa Romblon. Doon na sila nagpang-abot ng malaking barko na nakadaong. Hindi na rin naging matagumpay ang misyon ng barko na marating man lamang ang Palau. 

Sa Palau. Kuha ni Lux Tonnerre, Wikipedia

Nang sumunod na taon ay ipinadala naman ang Trinidad para sa pagdiskubre pa rin ng Palau. Dalawa sa lulan nitong mga misyonaryo ay lumapag sa isang isla para doon magpalipas ng isang gabi dahil sa sama ng panahon. Pero sa lakas ng bagyo, napadpad ang Trinidad laman ang kanilang mga kasamahan sa laot ng dagat hanggang mapunta sa Mindanao. Di na nabalikan ang dalawang pari. Nabalitaan na lamang nang mga sumunod na taon na ang mga pari ay kinatay ng mga katutubo doon at pinagkakain. (Jesuit Frs Jacques Du Beron at Joseph Cortyl). Masuwerte ang mga nauna, hindi sila ang nakain.

December 4, 1748. May napakaikling salaysay sa Selga Chronology na nangangailangan pa ng karagdagang pananaliksik. Pero isinama muna sa salaysay na ito para lamang magkaroon tayo ng ideya kung ano pa ang umiiral na mga paniniwala ng mga tao ng mga panahong iyon. Para na rin sa makakalap pang detalye. Ang sabi:

Sa isang nakakatakot na bagyo, isang alon ang umanod kay Padre Ignacio Generoso Serra kasama ang apat na mga pari na marahil ay kinain ng mga halimaw dagat, dahil isang bangkay lamang ang nakita sa kabila ng maraming pasaherong namatay. (In a horrible baguio, a wave carried away P.Ignacio Generoso Serra with four other Fathers who probably were eaten by the sea monsters, because only one corpse was found of the many passengers who perished).

Aminado ang iba pang mga gumamit ng mga tala ni Fr. Miguel Selga, isa siyang Kastilang Hesuita na nag-aral ng astronomiya (naging director din siya ng Manila Observatory mula 1926-1946), na hindi naman kumpleto ang mga datos at mga iba pang detalye na naitala ng pari tungkol sa mga bagyo at barko. Subalit anila ay mahalaga ito sa pag-aaral ng mga bagyo sa Pilipinas. 

Miguel P. Selga, SJ

Paglipas naman ng panahon ay nagkaroon na rin ang Observatory ng pakikipag-ugnayan sa mga observatories sa mga karatig bansa, at nadagdagan na rin ang iba pang maaaring pagkunan ng mga tala. 

November 14, 1844. Naitala ang isang mapanirang bagyo. Mula sa mga report na nanggaling sa mga gobernadorcillo patungo sa Governador-General, napag-alaman na maraming bahay, simbahan at gusali ang nasira ng bagyo sa Camarines Norte, Camarines Sur, Albay Batangas, Tayabas (Quezon), Burias at Marinduque. Tumagal ang bagyo ng 24 oras kaya maraming kabuhayan ang nasalanta, mga imprastruktura ang nawasak. Sa Albay ay 32 katao ang namatay.

Sa Karagatan ng Marinduque, ilang mga inter-island ships ang lumubog. (Some inter-island ships were lost in the sea of Marinduque). Ang simbahan ng Gasan ay nasira, at ilang mga kabahayan sa Mogpog ay nawasak. Sa Boac ay nasa '500 work animals' ang nangamatay dahil sa baha.

Ang bagyong ito raw ay mas malakas kaysa sa naramdaman sa Manila noong 1831. Para sa mga taga Tayabas naman, ito ang pinakamalakas mula noong 1811.

Isang panco na San Gabriel din ang pangalan
a nakadaong sa pier ng Manila, 1888.

November 2-4, 1871, May isang bagyong nagpalubog sa 'panco' na San Gabriel malapit sa Marinduque. Ang panco ay kapareho rin ng isang inter-island vessel na sa teritoryo lamang ng Filipinas bumibyahe. Naapektuhan din ng bagyo ang Nueva Ecija kung saan lumawak ang mga ilog sa tindi ng baha.

October 24-31, 1875. Tatlong metro ang taas ng baha sa Boac!

Isang mapanirang bagyo ang rumagasa sa Visayas at southern Luzon. Ayon sa Governador mas marami ang nasira ng bagyong ito kaysa sa mga lumipas na bagyo sa nasabing lokasyon. Sa Boac, ang baha ay umabot ng tatlong metro ang taas. Inanod nito papuntang dagat ang ilang kabahayan, sinira ang lahat ng mga tulay. Sa Santa Cruz, Marinduque, giba ng hangin ang bubong ng baluarte, ang lahat ng mga pananim ay sinira. Sa Gasan, 83 bahay ang nasira, pinahapay ang 35, at wasak ang bubong ng simbahan at kumbento. 

Baluarte, Sta Cruz. Photo: Manila Times

Sa dagat ng Ticao (Masbate), ang schooner na may pangalang San Miguel, puno ng bigas, ay lumubog. Sa kabuuhan, naapektuhan ang Camarines Norte, Camarines Sur, Batangas, Tayabas, Mindoro, Marinduque at Romblon.

Isang schooner

August 8, 1876,  Telegramang ipinadala mula Hong Kong:

MANILA.—By telegram from Hong Kong, Aug. 8, 1876
The MARIA YSASI barque, from Australia for this port, has been totally lost on Marinduque; crew saved.

Nailathala, August 21, 1876  ng London and China Telegraph

Susunod: Di inaasahang malampasan ang world record sa maritime disaster

Pagdating ng bagong dantaon 1900, mas lalong tumindi pa ang mga kabanatang naganap dito sa dagat ng Marinduque bago pa at pagkatapos ng Digmaang Pandaigdig II, dala ng maraming sakuna na totoong ikinagulat ng buong mundo! (Itutuloy)


Sources:

Typhoons in the Philippine Islands, 1566-1900;
Ricardo García-Herrera, Pedro Ribera , Emiliano Hernández and Luis
Gimenol;
The Selga Chronology;
The Philippine Islands, 1493-1898, Volume X!!, 1601-1604, Project Gutenberg;
UlongBeach.com
The Age of Trade: The Manil Galleons and the Dawn of the Global Economy, Arturo Giraldez;
Catholic Missions in the Carolines and Marshall Islands, Francis X. Hezel, SJ;
History of Palau, Wikipedia.

Matinding record baya (Part 2): Dutch fleet pa pala; anim na galleong naglaho isang araw lamang sa Marinduque

Kumpirmado, sa nabaon sa limot na kasaysayan ng Marinduque, noong panahong sumadsad ang San Ildefonso sa baybayin ng isla 1590, ay lulan ng barko ang naging pangunahing historian sa bansa ng mga Kastila, si Padre Pedro Chirino. Magandang halukayin sa kanyang bantog na Relacion de las Islas Filipinas kung dinetalye man doon ni Chirino ang kaniyang tiyak na di makakalimutang dinanas sa Marinduque, naganap pagkarating pa lamang niya sa Las Islas Filipinas.

Subalit hindi ito ang unang direktang encuentro sa isla ng Marinduque ng mga Kastila, dahil 1579 pa lamang, may Franciscanong prayle na nagtanim na rito ng unang Krus. Para simulan ang conversion sa Kristiyanismo ng mga katutubo sa isla. Nang sumunod na taon 1580, ay itinayo na ang unang visita sa Boac na tinawag nilang Monserrat de Marinduque. (May historical awareness marahil ang may-ari ng super Italian gourmet deli sa may Isok II kaya't tinawag naman nila itong Monserrat de Boac).

Ilang mga old world Italian gourmet sa Monserrat de Boac sa Isok II

Paglipas naman ng anim na taon mulang sumadsad ang San Ildefonso sa baybayin ng Marinduque, noon pa lamang naitala ang totoong nangyari sa San Felipe. 

Umalis ng Cavite ang San Felipe (700 toneladas), ng July 12, 1596 papuntang Acapulco. May lulang 300 katao kasama ang pitong prayle. Pagdating ng September 18 sa karagatan ng Japan, doon ito sinalubong ng nagngangalit na bagyo. Anim na kataong sakay nito ang nalunod kapagdaka. 

September 25 ay sira na ang lower deck ng San Felipe. Pagdating ng October 3 ay may sumalubong na namang bagyo na tumagal ng 5 araw.  Dito na naglayag ang barko na walang masts at sails, at hinila na ng 200 funcas papuntang baybayin ng Chopongame. 

Doon ito napuno ng tubig hanggang first deck at hindi na nakapaglayag. Ang halaga ng cargo, 1.3 million pesos sa Mexico. Ayon sa naitala ay sobrang ikinaluksa ng mga taga-Maynila ang trahedya ng San Felipe.

Modelo ng isa pang San Felipe. Parepareho pala ang sukat at hitsura
ng San Juan Bautista at Santiago.

Kadikit sa istorya ng San Felipe ay ito: Bago maganap ang trahedya, binabagtas pa lamang nito ang Embocadero (San Bernardino Strait), ay doon nasilayan ng mga pasahero sa kalangitan ang pamosong Kometa ng 1596, ang unang kometa na nadokumento sa Pilipinas.

Kometa at Buwan sa Pacific Ocean. Larawan ni: S.Deiries/ESO

Noong 1599 naman, nagkaroon ng kamalasan ang mga Hesuitang pari sa isang byaheng Manila papuntang Visayas na pinangunahan ni Padre Diego Garcia kasama ang 8 pang Hesuita. Ayon sa panulat ni Padre Chirino: 

"Hanggang Octubre 21 maayos ang lagay ng panahon, pero sa araw na ito, nakasalubong ng mga Pari ang isang bagyo na bagamat hindi naman kalakasan, ay dinala ng alon ang mga barko sa isang tabi na puno ng corals at mga bato, sobrang delikado na ang mga barko at halos mabiyak sa maraming piraso. Sa ika-23 ng buwan ding iyon, may dumating na namang isang bagyo na mas malakas kaysa sa nauna. Dahil sa lakas ng hangin, pinaghiwa-hiwalay (ng direksiyon) ang mga barko. Ang barko na kung saan si Padre Visitor ay lulan kasama ang lima pang mga misyonaryo ay napadpad ng alon papunta sa dakong Marinduque.

"Sa wakas ay nakapasok sila sa isang ilog para kumubli sa sama ng panahon. Nang sumunod na araw, na maaliwalas na katulad ng nangyayari pagkaraan ng bagyo, naglayag ang mga barko sa paligid ng Bondoc point, at pumondo malapit sa tabi. Lumipas ang apat na araw at may malakas na hanging dumating na naman, napilitan ang mga misyonaryo na pumasok muli sa isang maliit na ilog para kumubli sa bagyo, na tumagal ng araw na iyon at kasunod, na araw ni San Simon at Judas."

Marinduque-Bondoc topographic map

"Napadpad ng alon papunta sa dakong Marinduque?". Iyon ang nakalagay kaya maliwanag na di naman nawasak ang barko ayon sa salaysay ni Chirino, 1599. Base naman sa The Selga Chronology (si Selga ay isa ring Hesuita na nagtala naman ng lahat ng mapanirang bagyo sa Pilipinas mula 1348), maraming bagyo pa ang rumagasa sa Pilipinas higit sa isang dekada. Bagamat marami sa mga ito ang nasira wala namang naitalang lumubog sa panahong nabanggit.

St, Joseph Parish Church na ngayon sa Gasan.
"Ereccion del pueblo del San Bernardo de Marinduque. El ano de 1609 fue separada de su matriz monserrat una visita, con la cual se forma este pueblo, teniedo por primer ministro el. R.P. Fr. Juan Rosado. Dicho religisioso construyo iglesia bajo la advocacion de San Bernardo, de quien tomo el nombre, y su administracion, como la anfriores fue cedida el ano de 1613 a la Sagrada Mitra." 

Sa Marinduque pagdating ng 1609, sinimulang itayo ng mga Franciscano ang visita sa Sta. Cruz na 'San Juan de Marinduque' ang ipinangalan nila, at sa Gasan naman ay ang 'San Bernardo de Marinduque'. Ayon sa The Jesuits in the Philippines ni Horacio de la Costa, ang isla ng Marinduque pala ay ipinagkatiwala ng Arzobispo ng Manila Miguel Garcia Serrano sa mga Hesuita noong 1621. Kaya nang sumunod na taon 1622 itinatag na ng mga Hesuita ang bayan ng Boac. 

(Noong 1864 sa tibay ng Spanish royal decree ng May 19, 1864, sa mga Agustinian Recollect Fathers naman naisalin ang 'spiritual administration' ng Boac - kapalit, ayon din sa tala, ng mga posisyon ng kaparian na iniwan nila sa kamay ng mga Hesuitang misyonaryo sa Mindanao).

Paggawa ng galleon sa Marinduque

1609 din nagsimula ang termino ni Governador Juan de Silva bilang Governador-General ng Pilipinas.

Ito rin iyong panahon kung kailan nasimulan naman sa Marinduque ang paggawa ng galleon at almiranta. Si de Silva mismo ang nag-utos para sa konstruksyon ng mga sampung malalaking galleon at walong galley sa ibat-ibang astillero. Kasama na rito ang paggawa ng galleon na San Juan Bautista at almirantang San Marcos sa Marinduque. (Hiwalay na paksa sa mga susunod). 

Pagsapit ng 1616 anim sa pitong malalaking galleon ang nakadaong na sa Manila, gawa sa ibat-ibang astilleros.

At may lumubog na galleon na naman sa Marinduque. Sa isang bagyuhan lamang, marami!

Sabi sa Selga Chronology:

10-15

Oct

1617

A very severe typhoon crossed Visayas. Six ships were wrecked near Marinduque with the loss of over a thousand persons. It was considered as the greatest calamity during the administration of Jeronimo de Silva

Sa iba pang source ay ganito lamang ang nakasulat na pinaulit-ulit lamang ng iba pa kaya may kakulangan sa detalye:

OCTOBER 10-15, 1617 - Six large ships were reduced to floundering hulks by a mighty tidal-wave-generating sea churner off Marinduque.

May isa namang maikling panulat na nagsabing ang anim na barko ay papunta ng Marinduque para ipakumpuni, subalit ang naging kapalaran ng mga ito aniya noong 1617, ay "katulad din ng sinapit ng ibang barko sa rutang ito." 

Ito pa lamang ang karagdagang nasaliksik ko tungkol sa naganap 1617, mula sa isang primary source:

Isang licentiate (auditor), si Alonso Fajardo na ipinadala ni Felipe III (Hari ng Espana) sa Pilipinas at kararating lamang niya nang nangyari ang nasabing sakuna ay sumulat sa hari tungkol sa mga nagaganap sa bansa sa mga usapin ng pamamahala. Tungkol sa nasabing sakuna ay ganito ang bahagi ng sinulat niya mula sa:

Letter to Felipe III. Alonso Fajardo de Tenza; August 10, 1618. The Philippine Islands, 1493–1898, Volume XVIII, 1617–1620 (Blair and Robertson): (Tulad ng ibang quotes sa itaas ay isinalin ko na rin sa Tagalog dahil iyon ang lenguahe ng salaysay na ito).

"Nangyaring hindi ako nakagawa ng ano mang imbestigasyon tungkol sa pagkawala ng anim na galleon na naganap kararating ko pa lamang sa bansang ito, at ipinaalam ko naman kaagad sa inyong Kamahalan. Dahil, si Don Geronimo de Silva ang dapat managot doon, dahil siya ang capitan-general sa dagat at lupa, at kung siya ay mapawalang sala, ang pananagutan ay dapat ipataw sa iba... Hindi ko pa nagagawang imbestigahan ito ng buo, subalit gagawin ko kung ano man ang ipag-uutos ng iyong Kamahalan, kapag natanggap na ang iyong mga kautusan...

Sa aking opinyon ang ganoong pangyayari at mas matitindi pang mga sakuna ay maaaring mangyari, nang walang kaparusahan na naghihintay sa sino mang nagbigay ng pag-uutos, o sa kanila man na sumunod sa utos. Maraming mga ganoong uri ng sakuna ang nangyari na, sa karagatan, kapag ito ay nabulabog ng alinmang marahas na bagyo - at isa pa, dahil ito ay nasa mga isla, kung saan walang lugar para sa mga barko para tumakbo ng malaya."

Tidal wave? O tsunami o storm surge kaya ang nagpalubog sa anim na barko?

Storm surge kaya ang nangyari?

'Loss of over a thousand persons'.
 Tsunami kaya dala ng lindol tulad nito?

Labanan ng Spanish vs Dutch

1646 naman naganap sa pagitan ng Marinduque at Banton ang bombahan sa pagitan ng dalawang Spanish galleons at pitong Dutch warships. Ito ang labanan sa Karagatan ng Marinduque na itinuturing ng mga Kastila at Filipino hanggang ngayon ay isang milagro. Magkahiwalay na sumumpa baga naman ang General Orellana at Admiral Lopez na kapag napanalunan nila ang laban na ito ay maglalakad silang nakayapak mula Cavite hanggang sa Santo Domingo Church sa Manila sa ngalan ng Virgen ng Santo Rosario.

Naganap sa karagatang ito ang pinakamadugong labanan na mula mga alas-siete ng gabi, July 29, 1646. Pinaligiran ng pitong Dutch ships ang Encarnacion. Palitan ng mga putukan at may napuruhan sa panig ng mga piratang Dutch. Ang Rosario naman ay nasa labas ng nakapaligid na kaaway sa Encarnacion. Walang hirap sa pambobomba ang Rosario mula sa likuran at lumala ang kalagayan ng mga kaaway. Sinubukan ng mga Dutch na pasabugin ang Encarnacion sa pamamagitan ng isa nitong fire ship, subalit sinalubong ito ng mga kanyon kayat umurong. Binalingan naman ang Rosario subalit sinalubong din ng sampung sabay sabay na kanyon. Nahagip ang mga fireworks ng fire ship at sumabog ito, nasunog at lumubog, kasama ang mga tripolante.

Walang namatay sa Encarnacion pero nalagasan ang Rosario ng limang sundalo. Nang sumunod na araw ay ang Spanish-Filipino fleet naman ang humabol sa kaaway. Nakorner ng dalawang galleon ang mga Dutch noong July 31, 1646 mga alas-dos ng hapon. Nakarating ang labanan sa pagitan naman ng Mindoro at isla ng Maestre de Campo. Inihalintulad ang putukan ng magkabilang panig sa animoy "pagsabog ng maraming bulkan". Nalampang isa-isa ang mga barko ng kaaway at lumubog na naman ang isang barko ng kaaway kasama ang crew at mga armas sa ilalim ng dagat.

"Ave Maria! Ave Maria! ang sigaw ng mga bida, "Viva la fe Cristo y la Virgen Santissima del Rosario!" (Long live the Faith in Christ and the Most Holy Virgin".

Pagsasalarawan ng tinawag na Battles of La Naval de Manila

Ito ay bahagi na ng Fiesta ng Virgen ng Santo Rosario sa Santo Domingo Church sa Maynila na hanggang ngayon ay ipinagdiriwang tuwing ikalawang Linggo ng Oktubre taon-taon. Ito na po iyong Mahal na Ina ng Santo Rosario ng La Naval de Manila, tawag din dito ay Santo Rosario o Our Lady of La Naval de Manila.

25 November 1659

Inabot na ng 1659, bago may lumubog na galleon o galley na naman. At sa Marinduque na naman!

Galing naman kay Padre Pedro Murillo (siya yung nagpagawa ng mapa na tinaguriang 'mother of Philippine maps na nagpapakitang ang Scarborough Shoal ay bahagi ng bansa noong una pa man), ang bahagi ng salaysay na ito:

"Noong November 25, 1659, si Padre Juan del Castillo (Jesuit), taga Manila, ay nalunod sa Tablazo ng Marinduque dahil sa bagyo... siya ay naging Encomendero, Regidor, Capitan at Procurador ng Ciudad ng Manila... Nawasak ang maliit na barko... tatlong mga katutubo lamang ang nailigtas ang buhay nila at naibahagi nila ang kasaklap-saklap na pangyayari".

At marami pang galleons, galliots at almirantas ang malalaman nating lumubog sa pinakang-puso ng Las Islas Filipinas, at sunod-sunod na! (Itutuloy)

Sources:

The Philippine Islands, 1493-1898, Vol. XVIII, Blair and Robertson;

The Selga Chronicles na itinuloy nina R. García-Herrera, P. Ribera, E. Hernández, L.Gimeno:'Typhoons in the Philippine Islands 1566-1900';

Treasure Ships of the Pacific, Tom Bennett;

TSEATC.com (tungkol sa 1617 na kinuha sa The Philippine Storm Logbook, 1617 to 1876);

Battles of La Naval de Manila, Wikipedia;

Juan de Silva, Wikipedia;
Pedro Chirino, Wikipedia

Anthony Reid and the Study of Southeast Asian Past, Geoff Wade and Li Tana;

Diocese of Boac webpage.